Kulak içi kulaklığınız arızalandı ve servisten “Cihaza kulak kiri (serumen) kaçmış, garanti dışı” yanıtını mı aldınız? Bu yanıt size mantıksız geliyorsa, yalnız değilsiniz çünkü hukuk da sizinle aynı fikirde. Üreticiler, bir ürünü insan doğasının olağan akışına uygun dayanıklılıkta üretmekle yükümlüdür.
Bu durumu, “tasarım kusuru” ve “makul beklenti” ilkeleri çerçevesinde iki somut örnekle inceleyelim.
Benzetme: Deterjanla Bozulamaz Bir Çamaşır Makinesi
Bir üretici çamaşır makinesi tasarlıyorsa; suyun sertliğini, kireci ve en önemlisi deterjanın kimyasal etkisini hesaba katmak zorundadır.
- Sorumluluk: Üretici; contaları, pompa sistemini ve kazanı ve hatta deterjan çekmesesinin alt tarafını yani en sık paslanan yerini deterjana dayanıklı malzemeden seçmelidir.
- Hukuki Mantık: Eğer makine deterjan teması nedeniyle bozulursa, servis “Deterjan kullanmışsınız, bu kullanıcı hatası” diyemez. Çünkü o makinenin varlık sebebi deterjanla çalışmaktır. Deterjanın sıçrama ve taşma olasılıkları hesapa katılmak zorundadır.
Gerçeklik: Kulak İçi Kulaklık ve Serumen (Kulak Kiri)
Kulak içi kulaklıklar (In-Ear), doğrudan kulak kanalına yerleşecek şekilde tasarlanır. İnsan fizyolojisinin ayrılmaz bir parçası olan serumen (kulak kiri), kulağı toz ve bakterilerden koruyan doğal bir salgıdır.
- Tasarım Zorunluluğu: Üretici, ürünün kulağın içinde çalışacağını bildiği için cihazı bu salgıya karşı izole etmek zorundadır.
- Teknik İhmal: Eğer kulaklığın filtresi (mesh) serumenin içeri sızmasını engelleyemiyorsa, bu bir tasarım kusurudur. Tıpkı deterjanın makineyi bozması gibi, kulak kirinin kulaklığı bozması da üreticinin öngörmesi gereken bir “makul kullanım” senaryosudur.
Gücünüzü Yasadan Alın: Hukuki Dayanaklar
Servise veya Hakem Heyeti’ne sunacağınız dilekçede şu maddelere atıf yapmak elinizi güçlendirecektir:
⚖️ 6502 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun (Madde 8)
Ayıplı Mal Tanımı: Bir mal, tüketicinin ondan makul olarak beklediği faydaları azaltıyorsa veya kullanım amacına uygun değilse ayıplıdır. Kulak içi kulaklığın, kulağın doğal salgısı nedeniyle işlevini yitirmesi, ürünün “kullanım amacına uygunsuzluğunu” kanıtlar.
⚖️ 7223 Sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu (Madde 5)
Üretici, piyasaya sadece güvenli ve teknik düzenlemelere uygun ürün arz edebilir. Ürünün “normal ve öngörülebilir kullanım koşullarında” risk taşımaması esastır. Kulak kiri, bu cihaz için en temel “öngörülebilir” durumdur.
⚖️ Yargıtay ve Hakem Heyeti Teamülleri
Hukukta “Hayatın Olağan Akışı” ilkesi vardır. Kulak içine giren bir cihazın kulak sıvısıyla temas etmesi kaçınılmazdır. Üretici, bu teması “beklenmedik bir dış etken” gibi sunamaz.
Hak Arama Rehberi: Ne Yapmalısınız?
Eğer kulaklığınız “kulak kiri” gerekçesiyle garanti kapsamı dışında bırakıldıysa şu adımları izleyin:
- Yazılı Servis Formu İsteyin: Arızanın nedenini ve neden garanti dışı bırakıldığını açıkça belirten imzalı/kaşeli servis raporunu mutlaka alın.
- Fotoğraflayın: Ürünün dış temizliğini yaptıktan sonra (eğer fiziksel bir kırık/çatlak yoksa) fotoğraflarını çekerek kullanıcıdan kaynaklı bir hor kullanma olmadığını belgeleyin.
- E-Devlet Üzerinden Başvurun: Tüketici Hakem Heyeti (THH) başvuruları ücretsizdir. Dilekçenizde yukarıdaki kanun maddelerine değinerek şu cümleyi ekleyin:“Cihazın tasarım itibarıyla insan fizyolojisinin doğal bir sonucu olan kulak sıvısına (serumen) dayanıklı olması üreticinin sorumluluğundadır. Bu durumun kullanıcı hatası olarak nitelendirilmesi, ürünün temel kullanım amacına aykırıdır.”
- Bilirkişi İncelemesi: Heyet süresince bir bilirkişi atanmasını ve ürünün filtreleme sisteminin yeterliliğinin incelenmesini talep edin.
Sonuç
Üreticiler, maliyeti düşürmek için yetersiz filtreleme sistemleri kullanıp faturayı tüketiciye kesemezler. Unutmayın; siz ürünü alışılagelmişin dışında bir amaçla kullanmadınız, sadece kulağınıza taktınız.
Haklarınızı bilin, tasarım hatalarının bedelini siz ödemeyin!
Sevgiler.
Geri bildirim: Klima Gazlarında Büyük Dönüşüm İlk Gazdan Bugüne ve Yarına