Temmuz ayında Adana koşullarında dış ortam 40°C üstünde ve nem tavan yapmış durumdayken bir klimanın “Rüştünü ispat edeceği” en sert arenada katalog değerlerinin doğru olup olmadığını test edeceğiz. Akcool klima, o cesur adımlarını atmaya devam ettiğinden dolayı elimdeki profesyonel ve kalibrasyon sertifikalı ölçüm cihazlarıyla Akcool klimanın fabrika verilerini sahada nasıl terleteceğimi adım adım anlatıyorum. Şu an Mart ayındayız ve 8 inci gününde yazıyorum.
Bundan yaklaşık 6 ay sonrası için şimdiden planlamalarımı yapıyorum.
Test Ekipmanlarım (Neredeyse Mobil Laboratuvar)
Testi sadece anlık ölçümlerle değil, zamana yayılan datalogger verileriyle yapacağım
- Sıcaklık ve Nem Takibi: 9 adet Elitech RC-4/HC, Extech TH10 ve Cem DT171.
- Hava Akış hızı: Testo 405i (Termal Anemometre).
- Yüzey Isıları: Bosch GIS 1000C.
- Enerji Tüketimi: Voltcraft EL4000 ve SEM5000.
Kapasite Hesaplama Protokolü
BTU/h Kapasite Formülü:
Kapasite (Watt) = Hava Debisi (m3/h) x 0.33 x (İç Ortam Sıcaklığı – Üfleme Sıcaklığı)
(Çıkan sonucu 3.412 ile çarparak BTU değerine ulaşacağız.)
Örnek Hesaplama Tablosu (Simülasyon)
Temmuz testinde verilerimizi şu an ÖRNEK olan bu tablo formatında paylaşacağım
| Ölçülen Parametre | Değer (Örnek) | Cihaz |
| İç Ünite Hava Debisi | xx m3/h | Testo 405i |
| Emiş Sıcaklığı | xx °C | Elitech RC-4 |
| Üfleme Sıcaklığı | xx °C | Elitech RC-4 |
| Sıcaklık Farkı (ΔT) | xx °C | Hesaplanan |
| Anlık Çekilen Güç | xx Watt | Voltcraft SEM5000 |
Yukarıdaki verilere göre cihaz anlık olarak yaklaşık xx.xxx BTU/h soğutma üretirken, x.xx A akım çekiyor demektir.
Neden Temmuz ve Neden Adana?
Fabrikalar bu cihazları 35°C dış ortam sıcaklığında (T1 standartı) test eder. Ancak ben ülkemizin gerçek coğrafi koşullarına göre ve bunun en yüksek hissedildiği Adana’da dış ünite 45°C-50°C bandındaki sıcak havayı dışarı atmaya çalışırken kompresörün gerçek performansı görerek test etmek istiyorum.
Voltcraft ile izleyeceğim enerji grafiği, cihazın yüksek sıcaklıkta kapasite kısıp kısmadığını (derating) bize net olarak gösterecek. Birkaç gün boyunca 9 – 12 – 18 – 24 sınıfı ürünler üzerinde tüm testleri uygulayacağım.
Senaryo
xx m²’lik, xx cepheli test odasında 12.000 BTU’luk bir Inverter klima testi.
Adım A: Başlangıç ve İzolasyon Verileri
- Isı Yükü Analizi: Test başlamadan önce Bosch GIS 1000C ile cam ve duvar sıcaklıkları ölçülür. Oda içindeki kişi sayısı ve bilgisayar gibi ısı kaynakları not edilir.
- Datalogger Kurulumu: Test başlamadan 1 saat önce tüm Elitech cihazları kayda başlar (Baz çizgisi oluşturma).
Adım B: “Pull-Down” (Hızlı Soğutma) Testi
Klima 18°C set değerine ve Turbo fan hızına alınır.
- Hava Çıkış Performansı: Testo 405i ile menfezden çıkan havanın hızı ve sıcaklığı ölçülür.
- Enerji Zirvesi: Voltcraft üzerinden cihazın kaç Watt’a kadar “overclock” yaptığı (max kapasiteye çıkıp çıkmadığı) gözlemlenir.
Adım C: Stabilizasyon ve Verimlilik (COP) Hesabı
Cihaz odayı istenen sıcaklığa getirdikten sonra, nominal çalışma moduna geçer. İşte burada esas formülümüz devreye girer.
Esas Alacağımız Hesaplama Formülü
Sahada klimanın ürettiği anlık soğutma kapasitesini (Q) şu formülle hesaplayacağız:
Soğutma Kapasitesi Formülü:
Q = V x ρ x Cp x ΔT
- Q: Soğutma Kapasitesi (kW veya BTU/h)
- V: Hava Debisi (m³/h) – Testo 405i ile ölçülen
- ρ (Rho): Hava Yoğunluğu (Yaklaşık 1.2 kg/m³)
- Cp: Havanın Özgül Isısı (1.006 kJ/kg°C)
- ΔT: İç ünite giriş-çıkış sıcaklık farkı (°C) – Elitech/Extech ile ölçülen
Verimlilik (EER) Formülü:
EER = Üretilen Soğutma Gücü (Watt) / Çekilen Elektrik Gücü (Watt) (Çekilen güç Voltcraft cihazından anlık olarak okunacaktır.)
Örnek: Eğer cihaz 500 m3/h hava üflüyor ve emiş sıcaklığı 27°C, üfleme sıcaklığı 12°C ise Delta T = 15°C demektir. Cihaz o an yaklaşık 8.500 – 9.000 BTU net soğutma sağlıyor demektir. Bunu Voltcraft’tan gördüğümüz çekilen elektrik gücüyle (Watt) oranladığımızda ise gerçek zamanlı EER (Verimlilik) değerine ulaşacağız.
Temmuz Ayında Ne Bekliyorum? (Tahmini)
Adana’nın o meşhur nemi altında, klimanın sadece sıcaklığı değil, nemi de yoğuşturmak için ciddi bir enerji harcayacağını biliyorum. Elitech datalogger verileri bize sadece “soğukluğu” değil, bağıl nemin (%RH) nasıl düştüğünü de kanıtlayacak.
Temmuz ayı geldiğinde bu verileri canlı grafiklerle paylaşacağım
- Klima odayı kaç dakikada yaşanabilir seviyeye getirdi?
- Etiketteki “Max BTU” değerine gerçekten ulaşıldı mı?
- Adana sıcağında cihaz “şişti” mi yoksa kararlı çalışmaya devam mı etti?
[*] Dipnot: 0.33 Katsayısı Nereden Geliyor?
Hesaplamalarımızda kullandığımız 0.33 katsayısı bir “sihirli rakam” değil, havanın termodinamik özelliklerinin bir sonucudur. Mühendislik formülündeki bileşenlerin sadeleştirilmesiyle elde edilir:
- Hava Yoğunluğu (p): Yaklaşık 1.20 kg/m3
- Havanın Özgül Isısı (Cp): 1.006 kJ/kg °C
- Zaman Birimi Dönüşümü: Saati saniyeye çevirmek için kullanılan 3600 çarpanı.
Bu değerleri formüle yerleştirdiğimizde:
1.20 x 1.006 / 3.6 = 0.335
Bu katsayı, ölçtüğümüz hava debisini (m3/h) ve sıcaklık farkını (Delta T) doğrudan Kilowatt (kW) cinsinden soğutma gücüne dönüştürmemizi sağlar. Temmuz testlerimizde bu hassas katsayıyı kullanarak, cihazın anlık ısıl performansını en doğru şekilde deklare etmiş olacağım.
Adana Nemi ve “Gizli Isı” Faktörünü de unutmamak lazım.
Yukarıdaki formül “Duyulur Isı” (sıcaklık düşüşü) hesabıdır. Ancak Temmuz ayında Adana’da klima, enerjisinin önemli bir kısmını havadaki nemi yoğuşturmak (suya dönüştürmek) için harcar. Bu “Gizli Isı” yüküdür.
- Testlerimde Elitech RC-4HC ve Extech cihazlarımızla sadece sıcaklığı değil, Bağıl Nem (%RH) değişimini de kaydedeceğiz. DT 171 de burada bize destek sağlayacak.
- Böylece klimanın sadece havayı kaç derece soğuttuğunu değil, havadan kaç litre su ayrıştırdığını (toplam entalpi değişimini) da analiz ederek gerçek kapasiteye ulaşacağız.
Bu test, bir son kullanıcı için “En iyi klima hangisi?” sorusunun değil, “Benim klimam Adana sıcağında vaadini tutuyor mu?” sorusunun bilimsel cevabı olacak. Donanımlarım hazır, Temmuz’u bekliyoruz!