Sosyal medyada sıkça tekrarlanan bir iddia var:
“Makine çalışır çalışmaz önce su alır, sonra hemen boşaltır; bu yüzden deterjan boşa gider.”
Bu iddia teknik olarak hatalıdır, şehir efsanesi ve tiki abla uydurmasıdır.
Çünkü çamaşır makinelerinde bu davranışın sebebi “deterjanı atmak” değil, aksine deterjanı korumak ve seviye kontrolü sağlamaktır.
Bunu anlayabilmek için önce şu detaylara odaklanalım: Bir çamaşır makinesindeki donanımlar bellidir. Kazan,Tambur,Motor,Elektronik kart,Tahliye pompası,varsa sirkülasyon pompası(Ecobubble, twinjet gibi modellerde bulunur), presostat, amortisör, kazan askı yayı, program panosu vs vs derken bir de KAZAN ÇIKIŞ CONTASI denen bir parça bulunur ve bunun içinde bir top vardır.
Kazan Çıkış Contası ve İçindeki Plastik Top Ne İşe Yarar?
Paylaştığım şu videoda gördüğünüz parça, kazan çıkış contası (sump hose) olarak geçer ve içinde plastik bir bilye/top barındıran özel bir contadır. Bazı beyaz eşyacı dostlar (Genelde Arçelikçiler) bu videodaki işlem esnasındaki herekete ”Top Kapama” derler. Teknik olarak bu bir valf sistemidir ve SU ile çalışır.
Bu sistemin adı genel geçer olarak TOP KAPAMA diye geçse de uluslararası literatürde ECO VALVE – BELL CHECK VALVE veya ANTI DRAIN VALVE diye geçer. Eco Valve denmesinin sebebi bile deterjanın boşa gitmesini önleyip ekonomi yapmasından dolayı verilen isimlerden birisidir. Sadece deterjanı korumakla kalmaz aynı zamanda yıkama esnasında gereksiz su ısıtılmasının (Yıkamaya katkısı olmayan tahliye pompası tarafındaki su) önüne geçerek elektrik tasarrufu sağlar.
Bu top ne yapar?
Şöyle izah edeyim. O plastik top içerisinde hava var ve aynen evlerimizdeki rezervuarların içerisinde olduğu gibi nasıl ki su doldukça plastik topu yukarı ittirip sistemi kapatıyor ve su kesiliyor ise, çamaşır makinesinde de su girişi olur olmaz o top hemen yukarı kalkıp sistemi tıkar, toz veya sıvı deterjanın döngü dışına çıkmasını engeller. Yani ECO VALVE ismindeki valve de buradan gelir çünkü o bir valf vazifesi görür.
Döngü Dışına Çıkmak Ne Demek?
Yıkama döngüsü, KAZAN adı ile anılan plastik kazan ve içerisine çamaşırları yerleştirdiğimiz TAMBUR içinde gerçekleşir. Siz ”ÇALIŞ” komutu verdiğinizde sistem suyu almaya başlar ve bu su kazan içerisine dolar, kazan içerisinde tambur, tambur içerisinde de çamaşırlar olduğundan dolayı su alımı bitip tambur dönmeye başladığında deterjanın kimyasal etkileşimi daha da yoğunlaşmaya başlar ve bu durum döngünün tam kendisidir.
TOP KAPAMA BU İŞİN NERESİNDE?
Tam bu tambur ve kazan içerisinde kimyasal etkileşim başlamışken çamaşırlar tam köpük içerisindeyken bu makine içerisinde su olan ama köpük olmayan bir yer var, neresi biliyor musunuz?
Bu topun tam arkası yani bahsettiğim KAZAN dediğim unsurun tam ÇIKIŞINDA ama ağzında duruyor yani bu topun bir tarafı deterjanlı köpüklü su, diğer tarafı deterjansız köpüksüz su. Yani bir tarafı ISITILAN su, diğer tarafı ısıtılmayan su. İşte bu nedenle buna ECO VALVE yani ekonomik valf denir. Bu parça elektronik değil, sensör de değil Tamamen pasif, mekanik bir güvenlik elemanıdır.
Peki Makine Neden İlk Başta “Garip” Hareketler Yapar?
Burada birkaç farklı senaryo var ve makine markasına / yazılımına veya mühendisliğine göre değişir.
Bazı Makinelerde Neden İlk Olarak Tahliye Pompası Çalışır?
Örneğin Vestel üretimi makinelerde siz hangi programı verirseniz verin devreye girecek olan ilk donanım TAHLİYE POMPASI olur. Bir önceki yıkamadan, tahliye pompası çıkış hattında kalan son durulama suyu tahliye kalıntısının bekleme esnasında KOKU yapması gibi sebepler değerlendirilerek bazı makineler ilk olarak direkt tahliye pompasını çalıştırır. Yine aynı şekilde beklemiş suların koku yapma ve taze yeni suya karışma olasılığı nedeniyle arçelik makineler önce bir miktar su alır, sonra hemen yeniden tahliye çalıştırır birkaç saniyeliğine bu kalıntı suyu tahliye edip sonra ana yıkama suyunu aşmaya başlar.
Makine şunu demek ister:
“Önce sistemde su var mı yok mu emin olayım.”
Bu yüzden:
- Siz makineye ÇALIŞ komutu verir vermez tahliye pompası 1–5 saniye çalışır
- Ama ortada su yoksa zaten pompalanacak bir şey de yoktur, sorun da yoktur.
Bazı Makineler Neden Önce Az Miktar Su Alır?
Bu, top kapama mekanizmasını aktive etmek içindir.
Makine şu işlemi yapar:
- Çok kısa süreli (birkaç saniyelik) su alır
- Bu su, kazan çıkış hortumuna ulaşır
- Plastik top suyla birlikte yuvasına daha iyi oturur
- Böylece Kazan → Pompa hattı kesin olarak kapanır
MARKAYA GÖRE DEĞİŞİR Mİ?
Kesinlikle EVET. Mesela Samsung Eco bubble özellikli bir makinede top kapama sistemi yoktur. Eco valve kullanmak yerine tahliye pompasının olduğu noktaya bir sirkülasyon pompası daha yerleştirir ve ağır olması nedeniyle alt tarafa doğru ilerleyen deterjanı farklı kanaldan kazanın içerisine geri pompalayarak sistemin içerisinde sürekli taze döngü olmasını sağlar.
Onu da şu videodan anlayabilirsiniz.
“Deterjan Boşa Gidiyor” İddiası Neden Yanlış?
Eğer gerçekten deterjan boşa gidiyor olsaydı:
- Makine her yıkamada:
- Köpüksüz çalışır
- Yıkama performansı ciddi düşer
- Kullanıcı bunu ilk günden fark ederdi.
Ama gerçekte:
- On binlerce makine yıllardır bu şekilde çalışıyor
- Deterjan üreticileri dozajı buna göre hesaplıyor
- Makine yazılımcıları bu sistemi bilerek ve isteyerek kullanıyor
Yani bu bir hata değil tasarım kararıdır.
Çamaşır makinelerinde deterjan israfını önlemek ve yıkama performansını artırmak için kullanılan bu teknolojiler, aslında iki temel sorunu çözmeye çalışır: Deterjanın kazanın altındaki tahliye borusuna çökmesini engellemek ve deterjanı suyla daha iyi karıştırarak liflere nüfuz etmesini sağlamak.
Eski nesil makinelerde kullanılan fiziksel “Eco Valve” (plastik top) yerine artık daha çok püskürtme (sirkülasyon) ve köpürtme teknolojileri tercih ediliyor olduğunu da belirtmek gerekir.
Sizlere farklı markaların bu amaçla kullandığı benzer teknolojilerin listesini de paylaşayım
1. Püskürtme Sistemi Temelli Teknolojiler
Bu sistemlerde bir pompa yardımıyla deterjanlı su, kazanın altından alınıp bir veya birden fazla jet nozulu ile doğrudan çamaşırların üzerine püskürtülür. Bu, deterjanın dibe çökmesini önler.
- Vestel: Twin Jet (Çiftli püskürtme sistemi).
- Bosch / Siemens: 4D Wash System (Su ve deterjanı merkeze püskürterek derinlemesine temizlik sağlar).
- Arçelik / Beko: AquaFusion (Deterjan kaybını önleyen kapak sistemiyle kombine edilir) ve bazen “Jet Spray” olarak adlandırılır.
- LG: TurboWash (Suyu doğrudan kumaşlara püskürterek hem süreyi kısaltır hem deterjanı etkin kullanır).
- Electrolux: UltraMix (Deterjanı ve yumuşatıcıyı suya girmeden önce karıştırıp püskürten sistem).
- Miele: PowerWash (Spin&Spray teknolojisi ile çok az su kullanarak deterjanın her yere ulaşmasını sağlar).
2. Köpük ve Hava Karışımı Temelli Teknolojiler (Eco Bubble Benzerleri)
Bu sistemlerde deterjan, yıkama başlamadan önce hava ve suyla karıştırılarak köpük haline getirilir. Köpük, sıvı deterjana göre çamaşıra çok daha hızlı nüfuz eder.
- Samsung: Eco Bubble (En bilinen köpük teknolojisidir). Mesela SAMSUNG WD90T654DBN1AH
- Arçelik / Beko: UltraFast veya Aktif Köpük (Bazı üst modellerde deterjanı önceden köpürterek sisteme verir). Mesela Arçelik 9123N Aquazfusion.
- Panasonic: ActiveFoam (Deterjanı yüksek yoğunluklu bir köpüğe dönüştürerek yukarıdan verir).
- Hoover / Candy: Active Eco (Deterjanı suyla önceden karıştırıp püskürten sistem).
Marka ve Teknoloji Özet Tablosu
| Marka | Teknoloji Adı | Temel Çalışma Prensibi |
| Samsung | Eco Bubble | Hava ile köpürtme ve hızlı nüfuz |
| Vestel | Twin Jet | Çift nozul ile deterjanlı suyu geri püskürtme |
| Bosch / Siemens | 4D Wash / AquaSpars | Su sirkülasyonu ve özel pedal yapısıyla ıslatma |
| LG | TurboWash / 6 Motion | Çok yönlü püskürtme ve özel tambur hareketleri |
| Arçelik / Beko | AquaFusion / AquaWave | Tahliye çıkışını kapatarak deterjan kaybını önleme |
| Electrolux | UltraMix | Deterjanın suyla önceden tamamen çözülmesi |
| Miele | QuickPowerWash | Yoğun sirkülasyon pompası ile üstten duşlama |
Özetle
- “Deterjanı önceden koymayın” iddiası:
- Mühendislik açısından dayanaksızdır.
- Şehir efsanesidir
- Tiki uydurmasıdır
Siz lütfen olması gerektiği gibi ana yıkama için ana yıkama gözüne, ön yıkamalı bir program seçiyorsanız ön yıkama gözüne deterjanınızı ÖNCEDEN yerleştirin ve programı verip gerisini makinenize bırakın.
Sevgilerimle
Merhabalar Adem hocam. Yazdıklarınızı son noktasına kadar harfiyen okudum ve videolarını izledim.Ben de bir Endüstriyel otomasyon mezunu olarak her ne kadar da işimi yapamasam da (farklı sektörde çalışarak)maalesef; gerçek bilgi, her zaman araştırılıp öğrenilmeyene kadar insanlara yanlış gelir. Doğru bilgi paylaştıkça öğrenilir. Yanlış bilgide; doğrusunu öğrendikçe çürütülür.Detaylı anlatımınız ve akıcı Dilinizden dolayı video yüklemelerinizden ötürü size çok teşekkür ediyorum.Sizin iyi bir takipçinizim Teknik detaylarınız ve bilgileriniz Muazzam derecede… Mesela bir Mağazaya gidip Çamaşır makinesini almaya karar verdiğimde sizin anlattığınız markalar üzerindeki teknolojik olan bu özellikler sayesinde, belki satıcıdan daha iyi bilgilere sahip olup iyi bir makine alacağıma karar verebilirim. Adana’ dan selamlar…yayınlarsanız sevinirim.
Adana’ya kucak dolusu sevgiler selamlar.
Sanırım 1-2 hafta içerisinde orada olacağım. Bakarsınız Akcool şirket merkezi ziyaretimde düzenlenecek ufak buluşma etkinliğine de gelirsiniz tanışmış oluruz 🙂