Klima dünyasında taşlar yerinden oynamaya devam ediyor. Daha dün R22 gazına veda edip R410A’ya alışmıştık. Sonra “Çevre dostu R32” diyerek tüm sektörü R32 ye dönüştürdük.
Tam “Tamam, düzen oturdu” derken, Avrupa Birliği’nin F-Gaz yönetmelikleri ve karbon ayak izi hedefleri kapıyı tekrar çaldı. R32, önceki gazlara göre harika bir ilerlemeydi ama 2030 ve sonrası hedefler için o bile artık “yeterince çevreci” değil.
Bugün, split klimaların ve ısı pompalarının gelecekteki damarlarında dolaşacak olan iki yeni kimyasal ajanı, R454B ve R454C‘yi masaya yatırıyoruz.
Neden Değişim? “GWP” Matematiği
Değişimin tek sebebi var: GWP (Global Warming Potential – Küresel Isınma Potansiyeli). Bu değer, bir gazın atmosfere salındığında karbondioksite göre ne kadar ısı tuttuğunu gösterir.
- R410A (Eski Kral): GWP Değeri 2088. (Çok yüksek, atmosfer düşmanı)
- R32 (Mevcut Kral): GWP Değeri 675. (İyi ama mükemmel değil)
- R454B (Yeni Prens): GWP Değeri 466. (R32’den %30 daha temiz)
- R454C (Çevreci Uzman): GWP Değeri 148. (Neredeyse doğalgaz kadar temiz)
Avrupa Birliği, 2027 ve 2030 yılları için koyduğu kotalarla R32’nin kullanımını dahi zorlaştırmaya başlıyor. Bu yüzden üreticiler, performanstan ödün vermeden GWP’yi düşüren “HFO Karışımları”na yöneliyor.
Tanışalım R454B (Opteon™ XL41)
Split klimalar için R410A ve R32’nin doğrudan varisi olarak görülüyor.
- Nedir? %68.9 oranında R32 ve %31.1 oranında R1234yf (HFO) gazının karışımıdır.
- Özelliği: Termodinamik özellikleri R410A’ya ve R32’ye çok benzer. Yani üreticiler, mevcut R32 klima kasalarında ve kompresörlerinde çok küçük değişiklikler yaparak bu gaza geçebilirler.
- Avantajı: R32’ye göre daha düşük basma sıcaklığına sahiptir (Kompresör ömrü için iyidir) ve GWP değeri R32’den %30 daha düşüktür.
- Kullanım Alanı: Ev tipi split klimalar, ticari klimalar.
Mesela Midea Solstice inceleme analizlerimde paylaştığım GMCC KSN103D42 kompresör, “R454B” kullanımı olasılığı düşünülüp metalurji ve kimyasal bakımdan buna uygun şekilde tasarlanmış kompresördür. Bu, Midea/Toshiba grubunun donanım olarak bu geçişe şimdiden hazır olduğunun en büyük kanıtıdır.
Tanışalım R454C (Opteon™ XL20)
Bu gaz daha çok Isı Pompaları (Heat Pump) için tasarlanmış bir “Ultra Düşük GWP” çözümüdür.
- Nedir? %21.5 R32 ve %78.5 R1234yf karışımıdır.
- Özelliği: GWP değeri 148’dir. Bu, yasal olarak “uzun vadeli sürdürülebilir” sınıfına girer.
- Avantajı: İnanılmaz çevrecidir. Ancak kapasitesi ve çalışma basınçları R410A/R32’den biraz farklıdır.
- Kullanım Alanı: Isı pompaları, ticari soğutma. Split klimalarda R454B kadar yaygınlaşması beklenmiyor çünkü R32’ye kıyasla performans yoğunluğu biraz daha düşüktür (Daha büyük kompresör gerektirebilir).
Güvenlik Sorunu Yanıcılar mı? (A2L Sınıfı)
Tüketicinin en çok korktuğu soru. Hem R454B hem de R454C, tıpkı şu an evimizde kullandığımız R32 gibi A2L (Hafif Yanıcı) sınıfındadır.
- Korkulacak bir durum mu? Hayır. Bu gazların yanması için çok yoğun konsantrasyon ve açık ateş kaynağı gerekir. R32 ne kadar güvenliyse, bunlar da o kadar güvenlidir.
- Bununla ilgili de sizlere bir klimanın neden patlama riski altında olduğunu şu konu başlığında açıkladım.
Kimler Adım Attı? Markalar Ne Yapıyor?
Bu bir teori değil, başlamış bir süreçtir.
- Midea & GMCC: En somut örneğini en son incelediğim Midea Solstice klimada gördüm. GMCC, yeni nesil KSN serisi kompresörlerini “R32 / R454B Uyumlu” olarak üretiyor. Yani Midea, yarın bir regülasyon değişikliğinde sadece gazı değiştirip yola devam edebilir.
- Mitsubishi Electric: Avrupa pazarında R454B kullanan ticari serilerini tanıtmaya başladı.
- Daikin: R32’nin mucidi ve en büyük savunucusu olmasına rağmen, Isı Pompası grubunda R454C ve hatta R290 (Propan) denemeleri yapıyor. Ancak split klimada bir süre daha R32 ile direnecek gibi görünüyor.
- York & Carrier: Özellikle Amerika pazarında R410A’dan direkt R454B’ye geçiş yapacaklarını duyurdular (Amerika R32 ara geçişini atlayıp direkt buna yönelebiliyor).
Tüketici Ne Yapmalı?
Şu an için R32 gazlı bir klima almak hata değildir, aksine şu anın en geçerli teknolojisidir. Ancak önümüzdeki 3-5 yıl içinde, özellikle “Premium” segment cihazların etiketlerinde R454B ibaresini görmeye başlarsanız şaşırmayın.
Bu değişim;
- Kompresörlerin biraz daha büyümesine,
- Sistemlerin daha sessizleşmesine,
- Ve en önemlisi gezegenin biraz daha az ısınmasına yarayacak.
Bizim gibi teknik takipçiler için ise en güzel detay; GMCC gibi üreticilerin bu teknolojiyi, henüz gazı piyasaya sürmeden kompresörlerine entegre etmiş olmasıdır. Bu, mühendislikte “İleri Görüşlülük” demektir.
Gelecek soğuk değil, serin ve yeşil gelecek
Sevgilerimle
Geri bildirim: Midea Solstice Klima İnceleme Analiz ve Değerlendirme