OLED / QD-OLED TV Panelinde Neden Lekeler Olur?

Mesela bir Samsung 65S90F QD-OLED televizyonunuz olduğunu düşünün.
Bu televizyon doğal olarak modern QD-OLED panellerin tipik özelliklerini taşır yani inanılmaz kontrast, mükemmel siyahlar ve canlı renkler. Ancak bu üstün görüntü kalitesinin bir bedeli var.
En dış katmandaki anti-reflective (yansıma önleyici / antiglare) kaplama, son derece hassas bir polimer tabakadır ve özellikle kimyasal maddelere karşı oldukça kırılgandır.

Birçok kullanıcı bu kaplamanın yanlış temizlik malzemeleriyle temas ettiğinde kalıcı hasar gördüğünü belirtiyor. Peki ıslak bez, kolonya, izopropil alkol (alkol bazlı kolonya) veya bilinmeyen kimyasallarla temizlediğinizde televizyonumuza neler olur? Kimyasal dayanaklarıyla açıklayalım.

Kaplamanın Kimyasal Yapısı ve Hassasiyeti

Örneğimiz Samsung televizyon üzerinden olsa da (Gerçek bir şikayet dosyası üzerinde yazılmış yazı olması nedeniyle) Samsung’un 2025 QD-OLED panellerinde (S90F dahil) kullanılan anti-glare / anti-reflective tabaka genellikle akrilik veya silikon bazlı polimer filmler içerir.
Mesea SiO₂ tabakalı hidrofobik/oleofobik katmanları örnek verebiliriz ve bu katmanlar vakumla biriktirilmiş çok ince (nanometre-mertebesinde) filmler olmakla birikte şu özelliklere sahiptir

• Organik solventlere (özellikle polar olanlara) karşı düşük çözünürlük direnci
• Asit-baz dengesi bozulduğunda hidroliz veya şişme eğilimi
• Alkol grubu (-OH) içeren moleküllerle uzun süreli temas kaynaklı bağların zayıflaması

Bu katman, yansımaları belli oranda azaltmak için tasarlanmış olsa da, koruyucu amaçlı değildir; optik performans amaçlıdır. Beni takip edenler bilirler ki hiç yansıma istemeyen tüketicilere LS serisi MAT PANEL olan modelleri önerme nedenlerimden birisidir bu durum.

Islak Bez (Sadece Su veya Nemli Bez) Kullanımı

• Sorun: Distile su bile olsa, fazla nemli bir bez olduğunda kaplamanın mikro gözeneklerine su molekülleri girer ve bunun sonucunda hidroliz reaksiyonu başlar. Özellikle sert su kullanıldığında (kireç, magnezyum iyonları) mineral kalıntıları bırakır ve leke oluşturur.
• Görünen hasar: Mavi-mor veya yeşil renk tonlarında lekelenme/bulutlanma etkisi, yağlı görünüm, parlaklık kaybı (özellikle siyah zeminlerde gökkuşağı efekti).
• Kimyasal dayanak: Polimer kaplamalar nemle uzun süre temas ettiğinde hidrofilik hale gelir ve oleofobik (yağ itici) özelliği kaybeder. Birçok kullanıcı sadece damıtılmış su + mikro fiber bez ile bile kalıcı mavi lekeler oluştuğu yönde geri bildirimlerde bulunmuştur.

Kolonya (Etanol / İzopropil Alkol İçeren)

• En yaygın ve en yıkıcı madde: Türkiye’de satılan çoğu kolonya %70-90 etanol veya izopropanol içerir.
• Ne olur?
  • Alkol, polimer zincirleri arasında çözücü gibi davranır ve intermolecular kuvvetleri zayıflatır.
  • Kaplamanın üst tabakasındaki SiO₂ veya akrilik tabakayı yumuşatır / çözer.
  • Tek seferde bile magentamsı / morumsu renk kaybı, parlaklık artışı (ama yansıma artışı), yağlı lekeler ve kalıcı matlaşma görülebilir.
• Kimyasal dayanak: İzopropanol ve etanol, polar solventlerdir ve polimerlerin cam geçiş sıcaklığını (Tg) düşürür. Bu da kaplamanın yapısal bütünlüğünü bozar. Özellikle %70 ve üzeri konsantrasyonlarda hidrofobik katmanı soyar (oleofobik tabaka gider ve parmak izi tutma oranı artar). Kullanıcı beyanlarının bazıları bir defa %70 izopropil ile silindiğinde antiglare tabakasının soyulduğu, temizlenen bölgenin daha parlak ama yansımalı hale geldiği sıkça belirtiliyor.

Bilinmeyen Kimyasallar (Cam temizleyici, sirke, amonyak, aseton vs.)

• Cam temizleyiciler → Amonyak (NH₃) veya yüzey aktif maddeler içerir o nedenle alkali ortam yaratır ve SiO₂ tabakasını aşındırır.
• Aseton, tiner, benzin türevleri çok güçlü organik çözücülerdir ve tabi ki polimeri doğrudan çözer.
• Sirke (asidik) pH düşük olduğu için hidroliz hızlanır.
• Sonuç: Genellikle tamamen soyulmuş bölgeler, kalıcı leke, renk bozulması ve anti-yansıma özelliğinin %80-100 kaybolması olarak karşımıza çıkar.

Samsung’un Resmi Tavsiyesi ve Gerçek Dünya Çelişkisi

Samsung’un birçok destek sayfasında “alkol, amonyak, benzin, aseton içeren hiçbir temizleyici kullanmayın” deniyor ve sadece mikro fiber kuru bez → gerekirse distile su nemlendirilmiş bez öneriliyor. Ancak Samsung Display’in bazı QD-OLED temizlik kılavuzlarında %70 etanol (doğrudan ekrana değil, bez üzerinden) izin verildiği belirtiliyor. Bu çelişki, kaplama formülasyonuna ve konsantrasyona bağlıdır.

Pratikte ise %70 etanol kullanımı tek seferde genellikle sorun çıkarmaz ama tekrarlanan kullanımlarda kümülatif hasar verir görüşündeyim. Kolonya (özellikle parfümlü veya katkı maddeli) kullanımı neredeyse garanti hasar diyebilirim.

Temizlik Maddesi ve Olası Hasar

Temizlik Yöntemi	Kimyasal Etki	Olası Hasar Seviyesi	Kalıcılık
Kuru mikro fiber bez	Mekanik temizlik	Yok / Çok düşük	—
Distile su + nemli bez	Hidroliz (zayıf)	Orta – yüksek	Genellikle kalıcı
Kolonya (%70-96 alkol)	Polimer çözünmesi, oleofobik tabaka kaybı	Yüksek – çok yüksek	%90+ kalıcı
Cam temizleyici / amonyak	Alkali aşındırma	Çok yüksek	Tamamen kalıcı
Aseton / tiner	Tam çözünme	Tamamen yıkıcı	Ekran değişimi

Son Söz

Samsung 65S90F’nin muhteşem QD-OLED panelini korumak istiyorsanız sadece kuru, yüksek kaliteli mikro fiber bez kullanın. Parmak izi veya inatçı leke varsa bile distile su ile hafif nemlendirin, asla doğrudan sıvı uygulamayın ve kesinlikle kolonya / alkol bazlı ürünlere yaklaşmayın.

Bir gram toz yerine bir damla yanlış kimyasal, binlerce liralık panelinizi geri dönüşsüz şekilde bozabilir. Ekranınız temiz görünmese de, anti-glare katmanınız bozulursa görünüm çok daha kötü olur.

OLED QLED ve QD-OLED teşevizyonlarınızla Keyifli seyirler dilerim ama lütfen ekranınıza kolonya sürmeyin, camsil sıkmayın. 😊