Klimada Düşük Fan KULLANMAYIN! Gerçek Ölçüm Verileriyle Analiz

Klima kullanıcıları arasında yıllardır süregelen, mantıken doğru gibi görünen ama teknik olarak büyük bir yanılgıdan ibaret olan bir alışkanlık var ki o da “Klimayı düşük fana alayım, hem sessiz olsun hem de az yaksın.” düşüncesidir.

Bugün, elimdeki somut test verileriyle bu efsaneyi masaya yatırıyoruz. Hem daha önce test ettiğim Midea Breezeless modelinde hem de güncel olarak ölçümlerini yaptığım Mitsubishi Heavy Diamond (9000 BTU) serisinde elde ettiğim sonuçlar, fiziğin kurallarını bir kez daha doğruluyor.
Klimanızı boğmak size tasarruf değil, ek fatura yükü getiriyor.

Gelin, ısıtma modunda yaptığım testin şaşırtıcı sonuçlarına ve bu sonuçların arkasındaki mühendisliğe yakından bakalım.

Test Ortamı ve Veriler

Testimiz, kış şartlarında ısıtma modunda gerçekleştirildi. Klimamız, invertör teknolojisinin sınırlarını zorlayan, en düşük frekanslarda bile kararlı çalışabilen üst düzey bir cihaz olan Mitsubishi Heavy Diamond.

• Mod: Isıtma (Heat)
• Set Değeri: 23°
• Ortam Sıcaklığı (6 metre mesafe): 21,5°
• Kompresör Durumu: Cihaz, inebildiği en düşük frekansta (Minimum Hz) çalışıyor.

İşte fan hızını değiştirdiğimizde anlık güç tüketiminde (Watt) ve hava sıcaklıklarında (Giriş/Çıkış) yaşanan değişimler:

Parametre	Düşük Fan Hızı (Low)	Yüksek Fan Hızı (High)	Fark / Etki
Anlık Güç Tüketimi	427 Watt	363 Watt	64 Watt (%15 Tasarruf)
Emiş (Oda) Sıcaklığı	23,2°	23°	–
Üfleme Sıcaklığı	41,3°	37,7°	Yüksek fanda daha ılık üfleme

Tablo Bize Ne Anlatıyor?

Dikkat ederseniz, fanı kıstığımızda (Düşük Mod), klimanın üflediği hava daha sıcak (41,3°).
Çoğu kullanıcı elini klimaya tuttuğunda “Oh, ne güzel sıcak üflüyor, demek ki iyi ısıtıyor” diye düşünür. Ancak elektrik sayacı tam tersini söylüyor:

• Fan hızını artırdığımızda, tüketim 427 Watt’tan 363 Watt’a düşüyor.
• Sadece bir tuşa basarak, anlık tüketimde %15’lik bir tasarruf sağlanıyor.

Peki, fan motoru daha hızlı dönüp daha çok elektrik harcaması gerekirken, toplam tüketim neden azalıyor?

İşin Mühendisliği: Termodinamik Neden “Yüksek Fan” Diyor?

Klimanın kalbi olan kompresör, sadece “dönmek” için enerji harcamaz; esas enerjiyi karşısındaki basınca direnmek için harcar.

1. Basınç Duvarı ve Kompresör Yükü

Düşük fanda, iç ünitedeki serpantinin (kondenser) üzerinden yeterince hava geçiremezsiniz. Üretilen ısı, yeterince hızlı bir şekilde odaya atılamaz (Transfer edilemez). Isı atılamayınca, sistemdeki gazın basıncı ve sıcaklığı (Head Pressure) yükselir.

Kompresör pistonu gazı sıkıştırmaya çalıştığında, karşısında çok yüksek basınçlı bir duvar bulur. Bu direnci yenebilmek için motor daha fazla tork (kuvvet) uygular ve daha fazla amper çeker.

Yüksek fana geçtiğinizde ise:

• Kondenser üzerindeki ısıyı süpürüp odaya atarsınız.
• Gaz rahatlar, yoğuşma kolaylaşır ve sistem basıncı düşer.
• Kompresör üzerindeki yük kalkar; pedal çevirirken yokuş aşağı inmek gibi rahatlar.
• İşte o 64 Watt’lık fark, kompresörün üzerindeki bu yükün kalkmasıdır.

2. Isıtma Kapasitesi Formülü

Bir diğer yanılgı da “Düşük fan daha sıcak üflüyor, o halde odayı daha iyi ısıtır” düşüncesidir. Bu tamamen yanlıştır. Odaya transfer edilen toplam ısı enerjisi, sadece sıcaklık farkına değil, aynı zamanda hava debisine (kütlesel akış miktarına) bağlıdır.

• Düşük Fan: Delta T yüksek (18.1° derece fark), ancak hava miktarı çok düşük. Sonuç olarak Düşük toplam ısı transferi.
• Yüksek Fan: Delta T biraz daha düşük (14.7° derece fark), ancak hava miktarı çok yüksek (Düşük fanın 1.5-2 katı). Sonuç: Çok daha yüksek toplam ısı transferi.

Yani yüksek fanla, odaya hem daha ucuza hem de daha fazla ısı enerjisi gönderiyorsunuz.

Konfor ve Verimlilik Dengesi için Ne Yapmalı?

Elbette madalyonun diğer yüzünde “Ses ve Rüzgar Rahatsızlığı” var.

• Düşük Fan: Sessizdir, konforludur ancak cep yakar ve odayı geç ısıtır. Isı tavanda birikir (Stratifikasyon), zemin soğuk kalır.
• Yüksek Fan: Biraz rüzgar sesi yapar ancak ekonomiktir, odayı homojen ısıtır. Yüksek hava debisi (Throw mesafesi) sayesinde sıcak havayı odanın en uzak köşesine (testimizdeki 6 metreye) kadar ulaştırır.

Sonuç ve Tavsiye

Mitsubishi Heavy Diamond ve Midea Breezeless testlerimin ortak sonucu şudur:

Klimanızı özellikle ilk açılışta veya hava çok soğukken asla düşük fanda, “boğarak” çalıştırmayın. Bu hem faturanızı kabartır hem de klimanın performansını düşürür.

1. Ekonomi İstiyorsanız: Fan hızını (rahatsız olmadığınız sürece) yüksek tutun. %15 tasarruf azımsanmayacak bir orandır.
2. Hızlı Isınma İstiyorsanız: Yine yüksek fan kullanın. “Ilık” üflemesi sizi aldatmasın, odayı ısıtan şey havanın sıcaklığı değil, o sıcaklığın ne kadar hacimli taşındığıdır.
3. İdeal Senaryo: Ortam rejime girdikten (istenen sıcaklığa ulaştıktan) sonra fanı “Auto” moduna veya orta seviyeye alabilirsiniz. Ancak cihazı sürekli en düşük fanda tutmak, invertör teknolojisinin verimliliğine ket vurmaktır.

Unutmayın; klimanın ciğerlerini açın, (Filtreleri hep temiz tutun o da faturayı şişirir) nefes almasına izin verin. Hem o rahatlasın hem cebiniz.