Klima Sisteminde Aşırı R32 Gaz Dolumunun Tehlikeleri

Aşırı refrigerant (soğutucu gaz) dolumu. Özellikle R32 gazı kullanan modern split klimalarda bu hata, ciddi teknik sorunlara ve hatta kalıcı hasarlara yol açabiliyor. Adana AKCOOL klima testlerimde bizzat deneyimlediğim bu durum üzerinden size 12.000 BTU bir klima özelinde bilgi aktaracağım.

550 gram R32 yerine 700 gram gaz basılmış olan bu ürünü üstelik 1500 metre rakımda zorladım.
İç ünite 33 m² bir odada, dış ortam sıcaklığı ise -5°C ile +5°C arasında değişiyor (yani kışın ısıtma modunda kullanım). Peki teknik olarak neler oldu veya genel olarak olur ona bakalım.

Önce Temel Bilgi ”Neden Doğru Gaz Miktarı Önemli?”

Klima sistemleri (özellikle inverter split tipler), soğutucu gazın tam doğru miktarda olması üzerine tasarlanır. R32, çevre dostu bir gaz olsa da (düşük GWP değeriyle), basınçları R410A’ya benzer şekilde yüksek. Fabrika verilerine göre 12.000 BTU’luk bir ünite için standart dolum genellikle 550-800 gram arası değişir (boru uzunluğuna göre), ama aşırı dolum sistemi dengeden çıkarır. Mesela benim örneğimde %27 oranında fazladan soğutkan mevcuttu sistemde.

Aşırı dolumun genel etkileri:

• Yüksek baş basıncı (high head pressure): Kondenser (dış ünite) tarafında basınç aşırı yükselir. (Soğutm amodundan örnektir)
• Yüksek subcooling ve düşük superheat: Sistemde sıvı gaz birikimi olur.
• Verim kaybı: Soğutma/ısıtma kapasitesi düşer, enerji tüketimi artar.

Rakım Faktörü 1500 Metredeki Etkiler

1500 metre rakım (örneğin Anadolu’nun birçok yerinde gibi), hava yoğunluğunu %15-20 civarı azaltır. Bu şu anlama gelir:

• Dış ünitedeki fan ve kondenser, daha ince havada ısı transferini zor yapar.
• Normalde deniz seviyesinde doğru olan gaz miktarı, rakımda daha fazla gibi davranır çünkü kondenser verimi düşer ve baş basıncı doğal olarak yükselir.
• Sonuç: Zaten aşırı doldurulmuş bir sistemde, rakım etkisiyle basınçlar daha da kritik seviyelere çıkar. Bir nevi “çift aşırı dolum” etkisi yaratır.

Düşük Dış Sıcaklık (-5°C ile +5°C) Isıtma Modunda Kritik Durum

Tabi bizim senaryomuz Isıtma modunda çünkü ısıtma testleri için gitmiştim Adana’ya. Elbette yukarıdaki senaryoya göre burada roller tersine döner, iç ünite kondenser, dış ünite evaporatör olur.

Aşırı dolum + düşük dış sıcaklık kombinasyonu burada yine en tehlikeli kısım

• Dış ünitede (evaporatör tarafı) evaporasyon sıcaklığı çok düşük olur.
• Aşırı gaz nedeniyle sıvı refrigerant kompresöre geri dönebilir (liquid slugging veya floodback).
• Kondenser tarafında (iç ünite) aşırı yüksek basınç oluşur – R32’nin doygunluk basıncı düşük sıcaklıklarda bile hızlı yükselir.
• Sistem, yüksek basınç korumasını (high pressure switch) tetikleyerek sık sık durabilir.

Ortaya Çıkan Teknik Sonuçlar ve Sorunlar

Bu şartlarda sistemde şu sorunlar beklenir:

1. Yüksek Basınç ve Güvenlik Duruşları:
   • Baş basıncı normalin çok üstüne çıkar (R32 için normal ısıtma modunda 30-40 bar civarı beklenirken, aşırı dolumla 45+ bar’a ulaşabilir).
   • Klima sık sık “hata kodu” verip kapanır (örneğin E1, H1 gibi yüksek basınç hataları). Kullanıcı olarak klima “çalışıyor ama oda ısınmıyor” diye şikayet eder. Neyse ki benim tetslerde AKCOOL klima 450PSI değerinde bile bana mısın demedi ve loglardan gördüğüm kadarı ile kompresör hiç overload kapanışı yapmamış.
2. Kompresör Hasarı Riski:
   • En büyük tehlike şu ki sıvı soğutkan kompresöre girerse, kompresör hidrolik darbe alır ve iç aksam zarar görebilir.
   • Kısa sürede kompresör yanar – tamir maliyeti yüksek can sıkıcı durumlar ortaya çıkar.
3. Verimsizlik ve Yüksek Fatura:
   • COP (verim katsayısı) düşer, elektrik tüketimi %20-50 artar.
   • 33 m² alanda tam performans alınamaz; oda yavaş ısınır veya hiç istenen sıcaklığa ulaşmaz ki zaten verim alamadık, tüm logları ŞU KONU BAŞLIĞINDA sizlere paylaştım.

Sonuç olarak, 150 gram fazla R32 bile masum görünse de, özellikle düşük dış sıcaklık ve rakım kombinasyonunda ciddi hasar riski ve performans sorunları yaratır. Klima montajında “biraz fazla olsun, daha iyi soğutsun/ısıtsın” mantığı tamamen yanlış! Doğru charge, uzun ömür ve verim demek.